محمد سعيد جانب اللهى

106

پزشكي سنتى و عاميانه مردم ايران با نگاه مردم شناختى ( فارسى )

سياه‌زخم در ايلام براى درمان از روش‌هاى زير استفاده مىشود : 1 . گذاردن مرهمى از جوشاندهء بادام كوهى بر زخم در سه نوبت ( اسديان ، خرم‌آبادى و ديگران : 257 ) . در سنگسر جوشاندهء ريشهء چينى كه يك علف كوهستانى است ، به بيمار مىخورانند يا از آب انار ترش و خاكستر مرهمى مىسازند و به موضع زخم مىگذارند ( اعظمى : 56 ) . در قائم‌شهر براى خارج شدن چرك از موضع ، پياز ، صابون و كمى ماست را زير خاكستر گرم كرده روى موضع مىگذارند ( حسنى و ديگران ، 1382 : 247 ؛ نيز - پرنده‌درمانى ؛ داغ‌درمانى ) . دمل در ساوه چهار يا پنج مثقال آرد گندم خالص را با يك حبه قند را با آب دهان خمير مىكنند و روى دمل مىگذارند ( سالارى : 334 ) . در مشكين‌شهر : 1 . براى رفع دمل و ورم ، نفت سياه و تخم‌مرغ را قاطى كرده روى تكه‌اى نمد ريخته و روى موضع درد مىاندازند ( ساعدى ، 1354 : 128 ) . 2 . بذرك را در هاون خرد كرده و مقدارى را در شير جوشانده روى دمل مىگذارند . 3 . پوست انار نيز دمل دندان را باز مىكند ( همان : 129 ) . در بافق براى بيرون كشاندن عفونت دمل ، مقدارى افافيل « 1 » كليد در ملك و مورك « 2 » در هاون كوبيده و به صورت مرهم با پارچه‌اى روى دمل مىبندند ( جانب اللهى ، 1384 : 124 ) . در لرستان با يكى از روش‌هاى زير درمان مىكنند : 1 . براى رسيدن چرك روى آن شو « 3 » ( مخلوط آرد و روغن حيوانى در حالت داغى ) مىگذارند تا دمل سر باز كند و اگر دمل سر باز نكرد ، بعد از رسيدن آن را نيشتر مىزنند . 2 . شومى شيطونى « 4 » ( حنظل ) را كوبيده روى آن مىگذارند . 3 . شيرهء درخت ون را درون پارچه‌اى پيچيده و آن را زير خاكستر داغ مىنهند و پس از مدتى بيرون مىآورند و روى دمل مىگذارند .

--> ( 1 ) . af fil ( 2 ) . mowrak ( 3 ) . s ? u ( 4 ) . eytunis ? s ? omi